IMG 8190

Καλημέρης Παναγιώτης

 

Τίτλος Διδακτορικής Διατριβής:

Περιβαλλοντικά Βιώσιμη Οικονομική Ανάπτυξη και η συνεισφορά των φυσικών πόρων στην παραγωγή και την ανάπτυξη: Το ζήτημα της σπανιότητας των φυσικών πόρων και οι επιπτώσεις του στις δυνατότητες για μια Βιώσιμη Ανάπτυξη

Περίληψη

Το ζήτημα της σπανιότητας των φυσικών πόρων αποτελεί ένα θέμα μείζονος σημασίας, ειδικά αν ειδωθεί μέσα στο πλαίσιο της οικονομικής ανάπτυξης και ευημερίας. Ιστορικά, η νεοκλασική οικονομική θεωρία αγνοούσε συστηματικά την καθοριστική συμβολή των φυσικών πόρων στην παγκόσμια οικονομική μεγέθυνση που συντελέστηκε από την πρώτη βιομηχανική επανάσταση και συνεχίζεται έως σήμερα. Τα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα (Φαινόμενο του Θερμοκηπίου - Κλιματική Αλλαγή – Ρύπανση υδάτινων πόρων κ.α.) που κληροδότησε σταδιακά η εκρηκτική οικονομική μεγέθυνση του 20ου αιώνα στις επερχόμενες γενεές, σε συνδυασμό με την αθροιστική σπανιότητα των μη-ανανεώσιμων φυσικών πόρων, υπερτονίζουν την επιτακτική ανάγκη για την διερεύνηση του κατά πόσο πρέπει, και είναι εφικτό, να εγκαινιαστεί μια νέα μορφή Περιβαλλοντικά Βιώσιμης Οικονομικής Ανάπτυξης. Η εξαιρετικής σπουδαιότητας αυτή συζήτηση οδήγησε στη δημιουργία αντίπαλων στρατοπέδων γνωστικής πόλωσης, χωρίζοντας την επιστημονική κοινότητα ανάμεσα στους υπερασπιστές της χαλαρής και σε εκείνους της ισχυρής βιωσιμότητας. Αυτή η διαλεκτική σύγκρουση σαφώς προίκισε την οικονομική επιστήμη με διεπιστημονικό πλουραλισμό, γεννώντας νέα συναρπαστικά γνωστικά πεδία που συνδυάζουν την Βιολογία, την Οικολογία και τους νόμους της θερμοδυναμικής, με την παραδοσιακή οικονομική θεωρία. Η παρούσα διδακτορική έρευνα στοχεύει στην περαιτέρω διερεύνηση και συμβολή των πολύ κρίσιμων διαλόγων πάνω στα ζητήματα παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας και ύλης, κατά την διάρκεια της παραγωγικής διαδικασίας. Στο πλαίσιο αυτό, απώτερος στόχος της είναι να εξετάσει εμπειρικά τις δυνατότητες που εμφανίζει η παγκόσμια οικονομική παραγωγή, για αποδέσμευση/αποσύνδεση (decoupling) από την κατανάλωση ενεργειακών και υλικών πόρων. Επιπρόσθετα, η εμπειρική ανάλυση εστιάζει σε χωρικό επίπεδο, εξετάζοντας ξεχωριστά την υλική και ενεργειακή ένταση της οικονομικής διαδικασίας στα πλαίσια επιλεγμένων εθνικών οικονομιών και συγκρίνει τις ομοιότητες ή/και διαφορές που αυτές παρουσιάζουν, τόσο σε επίπεδο κατανάλωσης ύλης και ενέργειας, όσο και σε κοινωνικό-οικονομικό επίπεδο δημογραφικής εξέλιξης, κατά κεφαλήν ευημερίας, ρυθμού αύξησης νοικοκυριών σε συνάρτηση με την αύξηση του πληθυσμού και ούτω καθεξής. Τέλος, φιλοδοξεί να αντιπροτείνει νέα μεθοδολογικά εργαλειά εμπειρικής διερεύνησης, εμπλουτίζοντας την διεθνώς πλέον αποδεκτή και καθιερωμένη μεθοδολογία MaterialFlowAnalysis (MFA), καθώς και να συνεισφέρει θεωρητικά στον σύγχρονο επιστημονικό διάλογο πάνω στην σπανιότητα των φυσικών πόρων, με την ένταξη, την ανάλυση και την ανάδειξη της έννοιας της διαστασιμότητας, για πρώτη φορά στην ιστορία της θεωρητικής και εμπειρικής ανάλυσης πάνω στο θέμα της αποϋλοποίησης (dematerialization).

 

Καινοτομία

Οι καινοτομίες που αισιοδοξεί να εισάγει η διδακτορική διατριβή μπορούν να ειδοθούν διακριτά σε δύο συνοπτικά επίπεδα. Το πρώτο αφορά τον προσδιορισμό ενός νέου θεωρητικού πλαισίου, για τον επιστημονικό διάλογο πάνω στο φαινόμενο της αποδέσμευσης της οικονομικής διαδικασίας από την εξάρτηση των φυσικών πόρων (decouplingeffect), με την εισαγωγή, οριοθέτηση και ανάλυση της έννοιας της διαστασιμότητας, κάτι που επιχειρείται για πρώτη φορά στην διεθνή βιβλιογραφία. Μέσα σε αυτό το θεωρητικό πλαίσιο, η διατριβή επιχειρεί, παράλληλα και επιπρόσθετα, μια εκτεταμένη (σε παγκόσμιο καθώς και σε πολλά διακριτά εθνικά επίπεδα, ομάδες εθνών κ.α.) εμπειρική ανάλυση, εισάγωντας νέους δείκτες μέτρησης της αποδέσμευσης που ερμηνεύουν ρεαλιστικότερα το φαινόμενο και οδηγούν σε ριζοσπαστικά και εκ διαμέτρου αντίθετα, συγκρινόμενα με τις επικρατούσες αναλύσεις, εμπειρικά συμπεράσματα.

 

Κοινωνικά οφέλη

Ως απόρροια του γεγονότος ότι η παρούσα διδακτορική διατριβή δεν περιορίζει την ανάλυση της σε κάποιο τοπικό ή εθνικό φαινόμενο αλλά αντιθέτως επιχειρεί μια διανοητική υπέρβαση με την υλοποίηση μιας ολιστικής ανάλυσης της χρήσης ενέργειας και ύλης σε παγκόσμιο επίπεδο - πραγματευόμενη τις πολλαπλές διαστάσεις που έχει το ζήτημα της σπανιότητας των φυσικών πόρων -. Ο ευρέως διαδεδομένος όρος «κοινωνικός μεταβολισμός (SocialMetabolism)», από τις πλέον σύγχρονες εμπειρικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις της κοινωνικής οικολογίας (SocialEcology) σκιαγραφεί με τον καλύτερο τρόπο τη κοινωνικό-οικονομική συνεισφορά της διατριβής. Η ευημερία και το βιοτικό επίπεδο μιας κοινωνίας, η καθημερινότητα, ο πολιτισμός, κάθε πολυποίκιλη και πολυδιάστατη σύγχρονη ανθρώπινη δραστηριότητα, βασίζεται πάνω στην απρόσκοπτη και αδιάλειπτη χρήση ενεργειακών και υλικών πόρων (ο επονομαζόμενος κοινωνικός «μεταβολισμός»). Η σπανιότητα των φυσικών πόρων θα αποτελέσει ίσως μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που θα γνωρίσει η ανθρωπότητα στην ιστορία της, θέτοντας σε δοκιμασία το πολυδιάστατο και πολυσύνθετο πολιτισμικό-κοινωνικό-οικονομικό σύστημα που έχει οικοδομήσει και θα αναζωπυρώσει ηθικά ζητήματα κατανομής των πόρων, και ως εκ τούτου εμμέσως, του παραγόμενου προϊόντος τόσο στο παρόν όσο και στην λεγόμενη διαγενεακή κατανομή του (οι συνέπειες της κατανάλωσης του σήμερα στις επερχόμενες γενεές).  Στο ευρύ αυτό πλαίσιο προβληματισμού, η διδακτορική διατριβή επιχειρεί να αποτελέσει μια μικρή συνεισφορά προς την ρεαλιστικότερη αποτίμηση του προβλήματος αυτού, υπογραμμίζοντας, αναδεικνύοντας και προωθώντας εκείνες τις παραμέτρους  που μπορούν να θέσουν την βάση για μια ουσιαστική περιβαλλοντικά βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, που θα λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες όχι μόνο της παρούσας, αλλά και των επόμενων γενεών.   

 

Τριμελής Επιτροπή

§  Καθηγητής Μπίθας Κων/νος(επιβλέπων)

§  Καθηγητής Χριστόπουλος Δημήτριος

§  Καθηγητής Χάλκος Γεώργιος

 

Δημοσιεύσεις / Ανακοινώσεις

 

 

Επιστημονικά Περιοδικά με κριτές

 

§  Bithas K., Kalimeris P., 2013. Re-estimating the decoupling effect: Is there an actual transition towards a less energy intensive economy? EnergyVol 51, , pp78-84

               http://dx.doi.org/10.1016/j.energy.2012.11.033 

  • P. Kalimeris, C. Richardson, K. Bithas. 2013. A meta-analysis investigation of the direction of the energy-GDP causal

relationship: implications for the growth-degrowth dialogue. Journal of Cleaner Production xx: pp xx-xx. (In press)  http://dx.doi.org/10.1016/j.jclepro.2013.12.040 

§  K. Bithas P. Kalimeris, G. Mavrommati. Does “matter” matter? The (de-) coupling of economic growth from material inputs and the physical dimensionality of production.

(Υπο κρίση – under review in Journal of Ecological Economics)

§  Bithas K., P. Kalimeris. The (De-) Materialization of Modern Economies: facts and fallacies. Evidence from the global economy, and the cases of USA and Japan.

(Υποκρίσηunder review in JournalofIndustrialEcology)

§  Kalimeris P., Bithas K., 2013. Economic growth versus material use – is there an actual decoupling? Re-estimating the global material intensity for 1900-2009.  (Έχει υποβληθεί σε ειδική έκδοση του περιοδικού Environmental Policy and Governance που προβλέπεται να συμπεριλάβει άρθρα που ανακοινώθηκαν στοΣυνέδριο ESEE 2013_Lille France)

  

 Επιστημονικά Συνέδρια με Κριτές

 

  •  § Panos Kalimeris, Clive Richardson, Kostas Bithas, 2014. Exploring the Energy-Growth link by investigating the E-GDP causal relationship and decoupling estimation: the cases of the USA and China 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Οικονομικής των Φυσικών Πόρωνκαι του Περιβάλλοντος: Κλιματική Αλλαγή, Βόλος 26-27 Μαρτίου 2014.
  • §  Bithas Κ., Liu J., Kalimeris P., Mavromati G., 2013. "Is decoupling of economic growth from energy a reality or utopia? The cases of USA, Japan and global growth".

SEVENTH BIENNIAL CONFERENCE of the U.S. SOCIETY FOR ECOLOGICAL ECONOMICS University of Vermont, Burlington, USA, VT June 9-12, 2013. http://www.uvm.edu/conferences/ussee/

§  Kalimeris P., Bithas K., 2013. Economic growth versus material use – is there an actual decoupling? Re-estimating the global material intensity for 1900-2009.

10th International Conference of the European Society for Ecological Economics – (ESEE2013) “Ecological Economics & Institutional Dynamics” – Lille, France, 18-21 June 2013.

               http://esee2013.sciencesconf.org/conference/esee2013/ESEE_2013_final_program.pdf

§  Kalimeris P.andBithasK. 2013. EconomicGrowthtowardsaDematerializationRegime? AReassessmentofGlobalMaterialIntensity.

13th International Conference on Environmental Science and Technology,5-7 September 2013,Athens, Greece.http://cest2013.gnest.org/sites/all/files/program_cest2013_draft.pdf

§  Kalimeris, K. Bithas. 2012.Is There a Transition of Growth Towards Less Energy Dependence Path? Exploring the Limits of Decoupling Effects.

4thInternational Ecosummit Scientific Conference: “EcologicalSustainability: Restoring the Planet’s Ecosystem Services”, 30September-5 October 2012,

Columbus, Ohio, USA, P. [P 140], σελίδα 154, πρακτικά συνεδρίου. Διαθέσιμο ηλεκτρονικά: http://www.ecosummit2012.org/conference-program.html

§  Kalimeris P.,Bithas K. 2012. Growth and natural resources: a coming transition towards “lean growth”? A meta-analysis contribution to the Energy – GDP causality and energy scarcity debates

12th Biennial Conference of the International Society for Ecological Economics: ISEE 2012, Challenges and Contributions for a Green Economy.

16-19 June 2012, Rio de Janeiro, Brazil.(Paper Code:555, Conference Final Programme, Page 95, available at: www.isee2012.org).

Calendar

September 2017
Mo Tu We Th Fr Sa Su
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 1

Πρόσφατα νέα

Ανακοίνωση Την 1η Οκτωβρίου 2015 και ώρα 13.00, στην αίθουσα Συγκλήτου,...

Read more

Καιρός

Partly Cloudy

12°C

Athens

Partly Cloudy

Humidity: 58%

Wind: 4.83 km/h

  • 4 Dec 2015

    Clear 17°C 9°C

  • 5 Dec 2015

    Sunny 17°C 9°C